ZAOLZIE - Serwis informacyjny Historia i Współczesność

SZLAKIEM LEGIONU ŚLĄSKIEGO

ZIEMI CIESZYŃSKIEJ¹

..... Najgorsza rzecz, jaka może spotkać żołnierza po walce, to krzywda zapomnienia. Stąd pragniemy przygarnąć do serca dziedzictwo naszych ojców i przenieść w przyszłość hart ich ducha i ofiarę ich krwi, gdyż społeczność narodowa, gdyż naród - który traci pamięć, ginie!
..............................................

Dwie kompanie ich było, dwie kompanie poczęte w „Parku Sikory” w dzisiejszej zaolziańskiej części Cieszyna. Dwie kompanie, które odeszły z dworca cieszyńskiego, na którym potem „brat Czech” – zacierał napisy polskie „brata Lecha”. Na którym żandarm czeski, znany z wyczynów w całej pierwszej wojnie światowej (nota bene zwłaszcza poza frontem), pełnił potem służbę wytrawnym okiem żandarmskim „ku chwale czechosłowackiej republiki”.

Dwie kompanie ich było, rzucone żołnierskim rozkazem poza przełęcze Karpat, aby pełniły służbę w 3 pułku piechoty Legionów polskich.

Śląskie kompanie śpiewały piosenki o Polsce. Śpiewały i prały bagnetem i kolbą „sybirskich striełków” – za grzechy praojców, za krew powstańczą, za Sybir, za łzy matek i płacz sierót, za to co było - i co będzie!...

Śląskie kompanie nie strzelały. Starczył im bagnet i kolba, Starczyła pogarda pieśni, starczył zaszczyt umierania polskim żołnierzem.

Śląskie kompanie brały ciosy i odpłacały ciosami z nawiązką aż w szale ataków załamały się bataliony „sybirskich striełków”, aż zaczęły dawać jeńców i odpływać ku gardzieli Horodyszcza, gdzie czekał na nich precyzyjnie skoncentrowany ogień zaporowy baterii górskiej Waltera ...

Legendą tych kompanii był por. Jan Łysek, komendant „Śląskiej kompanii” Legionów polskich, pośmiertnie awansowany do stopnia kapitana.

Urodzony w Jaworzynce, malowniczej wiosce górskiej pod Jabłonkowem, miastem na dzisiejszym Zaolziu, wchłonął w siebie piękno i spokój słonecznych zbocz górskich wraz z cichym życiem górali, ich wierzeniami, podaniami, bajkami – i przepuściwszy je przez pryzmat swej twórczej wyobraźni układał w rymy lub piękna prozę.

To on był autorem pięknego utworu „Śpiący rycerze”, z którego zapożyczyliśmy dla Polskiego Biuletynu Informacyjnego – Zaolzie znamienny cytat, zamieszczony na stronie głównej naszego serwisu:

...”Ognisko w domach tli, jeszcze nie zgasło
Śpiący lud w trudzie zmaga się, wysila,
By się obudzić. Czas, byś dawał hasło!”

Nie tylko w poezji dał wyraz swemu przywiązaniu do ludu śląskiego. Poświęcając się w życiu cywilnym literaturze i szkole pracuje intensywnie i owocnie na polu oświatowym – poza szkołą. Rzuca hasło stworzenia scautingu wśród młodzieży śląskiej. W ostatnich latach przed wojną był śp. Jan Łysek kierownikiem prywatnej szkoły T.S.L. w Jaworzu na Śląsku, gdzie wytęża swe siły w kierunku uświadomienia narodowego wśród tamtejszych mieszkańców. Tam też zaskoczył go wybuch pierwszej wojny Światowej. Natychmiast zaciągnął się do tworzących się oddziałów Legionów Polskich na Śląsku Cieszyńskim.

¹Żródła: Materiały Komitetu Odbudowy Pomnika Legionistów

	..."Ognisko w domach tli, jeszcze nie zgasło. Śpiący lud w trudzie zmaga się, wysila, By się obudzić. Czas, byś dawał hasło!" Jan Łysek WIEŻA PIASTOWSKA na cieszyńskim wzgórzu zamkowym nad Olzą, w prawobrzeżnej części podzielonego miasta – w Polsce,
	WIAROPODOBNY ROK ZAŁOŻENIA MIASTA - 810 p. Ch.
		CIESZYN STOLICA B. KSIĘSTWA PIASTOWSKIEGO
	**ZAOLZIE - Polska część obszaru b. Księstwa Cieszyńskiego oderwana od Polski przez Czechosłowację:** - w drodze zbrojnej, podstępnej napaści z 23.1.1919, - po raz drugi z rozkazu Stalina po 2 wojnie światowej – w r.1945.
	*... LECZ DUCHOWEJ WIĘZI Z NARODEM NIE DA SIĘ ROZERWAĆ !*

	Mapa zaolziańskiej części Śląska Cieszyńskiego przedstawiająca stosunki narodowościowe według austriackiego spisu ludności z r.1900.
	W PIERWSZYM NUMERZE BIULETYNU PISALIŚMY
	ZAOLZIE Polski Biuletyn Informacyjny Nr 1/2004 23 stycznia 2004
	W PRZEMILCZANĄ 85 ROCZNICĘ CZESKIEJ ZDRADZIECKIEJ NAPAŚCI (...) W dniu 22.9.1938, a więc na cały tydzień przed „Monachium” – czyli dyktatem monachijskim, Benesz pisał do Mościckiego: (...) ... przedkładam ... propozycję ...wyrównania problemu polskiej ludności w Czechosłowacji. Pragnąłbym ułożyć tę sprawę na płaszczyźnie zasady rektyfikacji granic, zaś czeski minister spraw zagranicznych Krofta pisał do polskiego ambasadora Papee: Rząd Czechosłowacki chciałby podkreślić (chodzi o zwrot Zaolzia Polsce, przyp. red), że chodzi tu o akt dobrej woli wynikający z jego własnej inicjatywy i własnej decyzji ...” .. dalej – w biuletynie nr 1/2004
		Polecamy tomik wierszy "DUKATY Z RULONU CIERPKICH LAT" Pawła Kubisza dramat człowieka i pokolenia Zaolzian
	PRZED ROKIEM PISALIŚMY
	ZAOLZIE Polski Biuletyn Informacyjny Nr 8/2004 23 sierpnia 2004 Nr 9/2004 23 września 2004 Nr10/2004 23 października 2004
	POLSKO-CZECHOSŁOWACKIE STOSUNKI POLITYCZNE PRZED KONFERENCJĄ TRZECH MOCARSTW W POCZDAMIE (maj-czerwiec 1945) Marek Kazimierz Kamiński ...Nieoczekiwany zupełnie obrót spraw na Śląsku Zaolziańskim zaskoczył najwyższe czynniki polskie. Polacy zaolziańscy dodatkowo zrozpaczeni szykanami czeskiej administracji, takimi jak zwalnianie z pracy, wyrzucanie z mieszkań, traktowanie na równi z Niemcami, jeśli chodzi o kolejność nabywania w sklepach produktów żywnościowych, wysłali delegację do Katowic do wicewojewody Wengierowa. Wengierow udał się do Warszawy, gdzie 16 maja zapoznał prezydenta KRN Bolesława Bieruta ze złożonymi na jego ręce skargami. Otrzymał następnie polecenie zbadania sprawy na miejscu. Informacje zdobyte przez wicewojewodę z jego podróży w dniach od 16 do 18 maja uświadomiły w pełni rządowi polskiemu, iż został on postawiony przez stronę czechosłowacką przed faktem dokonanym. Granica sprzed roku 1938 oddzielająca Zaolzie od reszty Śląska Cieszyńskiego była obsadzona przez straż czeską. Właśnie 18 maja dotarło do miejscowych władz sowieckich rozporządzenie gen. Nikołaja Bułganina, aby zachować administrację czeską na Śląsku Zaolziańskim. Sowieckie wojska pograniczne dostały również rozkaz szczelnego zamknięcia granicy. Pozostawało to w związku z kursującą plotką, że wojsko polskie szykuje się do zajęcia Zaolzia przemocą. W rzeczywistości na Śląsku Cieszyńskim nie było nawet jeszcze polskich jednostek. Rozpowszechnianie mylnych pogłosek było bardzo na rękę władzom czeskim, którym udało się zresztą osiągnąć zamierzony efekt. Oddzieliły się dodatkowo od północnego sąsiada sowieckim kordonem........ .....dalej część I w biuletynie nr 8/2004 ... ...Rząd Tymczasowy RP zwracał uwagę na brak odpowiedzi na poprzednie noty polskie, na nadal trwające „brutalne metody eksterminacji żywiołu polskiego na Zaolziu, na ciągłą obecność wojsk czechosłowackich w powiecie raciborskim”. Domagał się niezwłocznego wycofania oddziałów czechosłowackich z Raciborskiego oraz odwołania jednostronnie ustanowionej administracji czechosłowackiej na Śląsku Zaolziańskim. Na jej miejsce miała być ustanowiona Mieszana Komisja Polsko-Czechosłowacka utworzona na zasadach parytetu oraz z udziałem przedstawicieli miejscowej ludności. Komisja przejęłaby tymczasowo władzę na Śląsku Zaolziańskim likwidując upośledzenie narodowościowe Polaków. Głównym jej celem byłoby przedłożenie w terminie miesięcznym propozycji „rozstrzygnięcia zagadnienia Zaolzia zgodnie ze stosunkami narodowościowymi tego terytorium”. Komisja współdziałałaby z rządem polskim i czechosłowackim. Przyjęcie polskich propozycji i mianowanie czechosłowackich przedstawicieli do Mieszanej Komisji winno było nastąpić w ciągu 48 godzin od chwili otrzymania noty przez rząd czechosłowacki. Od tego momentu w ciągu trzech dni Komisja musiałaby przejąć funkcje czechosłowackiej administracji na Zaolziu. „W razie nieprzyjęcia tych propozycji Rząd Tymczasowy RP – brzmiało ultimatum – zdejmie z siebie odpowiedzialność za dalszy bieg wypadków i będzie zmuszony zastosować wszelkie środki będące w jego dyspozycji w celu zapewnienia obrony ludności polskiej i utrzymania porządku na terenie Śląska Zaolziańskiego”. .... .....dalej część II w biuletynie nr 9/2004 ... ...Zestawienie listy Polaków, którzy przybyli na Zaolzie po roku 1938 lub też byli wpisani na volkslistę czy też współpracowali z Niemcami, ułatwiłoby według Procházki wyjaśnienie 90 % incydentów. Słowem zakładano z góry, że odpowiedzialność za ucisk Polaków będą ponosić właśnie Polacy. Procházka otwarcie oświadczył, że wobec wyżej wymienionych kategorii ludności polskiej „będzie stosowane specjalne postępowanie”, a „co do formy tego postępowania nastąpi uzgodnienie” ................ ..................Wszyscy mówcy czechosłowaccy utrzymywali, że na Śląsku Zaolziańskim zamieszkuje większość czeska. Dopiero Ripka odsłonił istotę zagadnienia. Przyznał bowiem pośrednio rację stronie polskiej, twierdząc, że „uznajemy skład narodowościowy tylko do września 1938 – jasne, że większość była czeska” i że „nie uznajemy i nie możemy uznać składu ludności w okresie po Monachium”. Rząd czechosłowacki – oświadczył Ripka – aby przyczynić się do rozwoju przyjaźni z Polską, proponuje przesiedlenie Polaków z terenu Zaolzia, a w każdym razie opuszczenie tego terenu przez elementy faszystowskie, które napłynęły po okupacji albo w czasie wojny zachowywały się wrogo w stosunku do Czechosłowacji. Ci Polacy, którzy zostaną, będą obywatelami równouprawnionymi z Czechami i Słowakami”. ......................... ......................... Prasa polska nie przekazała żadnych szczegółowych danych na temat dyskusji moskiewskich. Głos Ludu z 27 czerwca podał jedynie za ČTK informację, że czechosłowackie ministerstwo szkolnictwa i oświaty zapowiedziało otwarcie na Zaolziu polskich szkół powszechnych. Był to z polskiego punktu widzenie jedyny pozytywny skutek rozmów między przedstawicielami obu rządów. .............. .....dalej część III w biuletynie nr 10/2004 ...

SZLAKIEM LEGIONU ŚLĄSKIEGO

Ziemi Cieszyńskiej, roczniki prasy – Dziennik Polski, Śląska Brygada